Herschrijven van de geschiedenis

Deel 3.

Waarschijnlijk is het ontzettend slecht getimed, een serie over de Geconfedereerde Staten van Amerika, maar toen ik las over het idee van de makers van Game of Thrones voor een nieuwe serie, was ik toch wel geïntrigeerd. Het verhaal in deze HBO-serie, die Confederate moet gaan heten, vindt plaats in een alternatieve dimensie. In deze alternatieve tijdslijn heeft de Confederatie zich succesvol afgescheiden van de rest van Amerika en bestaat slavernij nog steeds. Ontzettend controversieel natuurlijk en er is meer dan genoeg weerstand tegen gekomen.

Na de stortvloed aan kritiek is het maar de vraag of de serie er überhaupt gaat komen. Hoewel – of misschien juist omdát – er zeer weinig bekend is over de daadwerkelijke invulling van de serie, zijn velen ervan overtuigd dat het een white supremacy utopie en een verheerlijking van slavernij gaat worden. HBO staat momenteel nog wel achter de serie en verwacht het in 2019 uit te zenden. Twee van de vier schrijvers is Afro-Amerikaans en daarom vermoed ik dat het niet zomaar een Confederatie fan fic gaat worden. Ik denk dat het een mooie gelegenheid zou kunnen zijn om een maatschappijkritische dystopie te maken die parallellen trekt met hedendaags racisme en onderdrukking in Amerika.

The Lost Cause of the Confederacy

In mijn vorige artikel kwam de term revisionist history al even aan bod, in de context van de United Daughters of the Confederacy. Zij maakten zich hard voor een geromantiseerde versie van de Confederatie-geschiedenis. In deze versie van de geschiedenis werd de Geconfedereerden beschreven als oorlogshelden, nobele plantagehouders, ware Amerikanen die streden voor vrijheid – en vooral niet als wrede slavenhouders en landverraders. Dit herschrijven van de geschiedenis is onvoorstelbaar succesvol geweest.

De zuidelijke staten van Amerika zijn waarschijnlijk de meest vaderlandslievende staten van Amerika. Er wapperen nóg meer Amerikaanse vlaggen dan in de rest van Amerika – en dat wil wel wat zeggen.

Dat deze zuidelingen zich rasechte Amerikanen prijzen en tegelijkertijd zo veel waarde hechten aan de Confederatiegeschiedenis, kan gezien worden als ironisch. Het hele idee van de Confederate States of America was afsplitsing van de United States of America. Dat is letterlijk landverraad. En toch voelen de meeste afstammelingen van Geconfedereerden zich Amerikaanser dan een star spangled American bald eagle.

In het artikel “The Confederates were Americans too” legt geschiedenisprofessor Ian Binnington uit waarom de Geconfedereerden zichzelf ten tijde van de Burgeroorlog ware Amerikanen beschouwden. De regulering van slavernij ging destijds via de staten zelf en niet via de regering. Toen Abraham Lincoln in 1860 tot president werd gekozen en slavernij zo langzamerhand wilde gaan afschaffen, moest de grondwet daarvoor aangepast worden. Dit zagen de zuidelijke staten als aanval op hun geliefde grondwet. Ook niet geheel onbelangrijk was natuurlijk dat veel plantagehouders stinkend rijk waren geworden door de slavernij en ze die rijkdom niet wilden kwijtraken. Deze twee redenen – het beschermen van de statelijke rechten en de financiële verliezen die geleden zouden gaan worden – werden tijdens het herschrijven van de geschiedenis als alternatieve hoofdredenen aangedragen voor het begin van de Amerikaanse Burgeroorlog. Natuurlijk zijn beide redenen direct terug te leiden naar slavernij – namelijk het recht van de staat om slavernij te bezigen en de rijkdom vergaard dankzij slavernij – maar de directe associatie met slavernij wordt op deze manier vermeden.

Wat daarnaast nog meespeelde was, in hun ogen, hun recht op vrijheid. Amerika heeft niet voor niets de subtitel ‘The Land of the Free‘. De zuidelijk staten vonden het maar niks dat de centrale regering zich bemoeide met hun statelijke rechten en hun vrijheden wilde inperken. Het was hun patriottisch recht om daartegen te rebelleren. Vrijwel meteen nadat Lincoln was verkozen, besloot een handjevol zuidelijke staten zich af te scheiden van de rest van Amerika en verder te gaan onder de naam de Confederate States of America.

Door het verhaal zo te vertellen dat Lincoln op de een of andere manier onrechtmatig was verkozen tot president en dat de regering zich niet te bemoeien had met de rechten van de afzonderlijke staten, werd de rebellie van de Geconfedereerden gerechtvaardigd. Op deze manier was het dus geen landverraad, maar juist een heldendaad. En hoewel de Confederatie de aanstichter van de oorlog was, wordt in sommige zuidelijke staten de Amerikaanse Burgeroorlog ook wel “The War of Northern Aggression” genoemd. De zuidelijke staten moesten zichzelf immers verdedigen tegen de zogenaamd corrupte regering.

Al deze verbuigingen van historische feiten worden samengevat in “The Lost Cause”, een mythologie over de zuidelijke staten van voor en tijdens de Burgeroorlog.

De mythologie van The Lost Cause werd op initiatief van de United Daughters of the Confederacy doorgevoerd in geschiedenisboeken en gedoceerd op scholen. Ze zorgden ervoor dat de ongewenste boeken van scholen werden geweerd. Enkele redenen op basis waarop een schoolboek ongeschikt kon worden geacht zijn: 1) behoud van slavernij werd als reden van de oorlog genoemd, 2) slavenhouders werden als wrede mensen afgeschilderd, 3) Abraham Lincoln werd als held en Jefferson Davis (president van de Confederatie) als slechterik afgebeeld en 4) de Geconfedereerde helden en hun heldendaden werden niet genoemd.

Schoolsegregatie in de zuidelijke staten van Amerika

Niet alleen de inzet van de Daughters heeft er toe geleid dat gedurende vrijwel de gehele twintigste eeuw een aanzienlijk deel van Amerika een aangepaste geschiedenis voorgeschoteld kreeg. Ook christelijke privéscholen hebben hierin een grote rol gespeeld. In het artikel “The Sticky Relationship Between Evangelism, Racism, and American Schools” wordt uiteengezet hoe scholensegregatie, zelfs na afschaffing in 1954, heeft kunnen blijven voortbestaan.

Voordat we bij de afschaffing van scholensegregatie komen, zal ik eerst wat meer vertellen over de totstandkoming van de segregatie. Na de Amerikaanse Burgeroorlog begon de periode van de Reconstructie, van 1865 tot 1877. Gedurende 12 jaar stonden de voormalige Geconfedereerde Staten onder toezicht van de Union. Er werden 3 nieuwe wetten ingevoerd, die slavernij en discriminatie verboden en stemrecht voor (mannelijke) Afro-Amerikanen tot stand brachten. Het was de bedoeling dat alle bevrijde slaven gelijkwaardige burgers zouden worden. Dit leidde echter tot weerstand bij de zuidelijke blanke elite. Zodra de Reconstructie voorbij was en de Union de zuidelijke staten verliet, kwamen zij met een tegenbeweging. De ‘Jim Crow’-periode breekt aan.

Jim Crow minstrel caricature Rice
Jim Crow was een populaire karikatuur van een slaaf, sinds 1808 gespeeld door (blanke) minstrelen.

Tussen 1890 en 1964 is de zogenaamde ‘Jim Crow’-wetgeving van toepassing. De blanke elite verzint nieuwe wetten om de nieuw verworven rechten van bevrijde slaven terug te draaien of anderzins te ondermijnen. Deze wetten beperken niet alleen hun burgerrechten, maar legaliseren ook rassenscheiding. Afro-Amerikaanse mannen mogen in principe stemmen, maar alleen in zeer beperkte omstandigheden. Relaties en huwelijken tussen Afro-Amerikanen en blanken zijn illegaal. (Nazi-Duitsland was onder de indruk en nam hier voorbeeld aan, zie: How US Law Inspired the Nazis.) Allerlei faciliteiten worden gescheiden, zoals openbaar vervoer, uitgaansgelegenheden, bibliotheken en openbare scholen.

Dit alles onder de noemer ‘separate but equal’, oftewel ‘gescheiden maar gelijk’. Feitelijk komt het erop neer dat alle faciliteiten voor Afro-Amerikanen inferieur zijn.

Dankzij deze wetten is een weinig subtiele vorm van discriminatie gelegaliseerd. Er heerst veel agressie tegen Afro-Amerikanen en worden er regelmatig mensen gelyncht (zie: Violence and Economic Mobility in the Jim Crow South).

school segregation outlawed newspaper 1954
In 1954 werd rechterlijk bepaald dat schoolsegregatie onwettelijk was. Scholen in de zuidelijke staten bleven nog tot 1968 gesegregeerd, voordat er actie werd ondernomen tot desegregatie.

Dan wordt in 1954 door het Hooggerechtshof bepaald dat segregatie in openbare scholen onwettelijk is. Let wel: niet vanwege discriminatie, maar vanwege de inferioriteit van de zwarte scholen. Omdat zwarte scholen minder geld tot hun beschikking kregen, konden zij niet dezelfde kwaliteit leveren als witte scholen. In theorie houdt deze uitspraak in dat rassenscheiding op openbare scholen vanaf 1954 niet meer mag worden toegepast. In de praktijk komt het er op neer dat er tot 1968 nog geen actie wordt ondernomen tot desegregatie. En belangrijker nog: de uitspraak geldt niet voor privéscholen.

Via deze loophole blijft de segregatie grotendeels in stand. Er worden in de jaren 60 en 70 massaal private, christelijke scholen geopend, die alleen witte leerlingen toelaten. Omdat deze scholen een religieuze fundering hadden, mocht de regering zich niet met het curriculum bemoeien. Daarbij waren ze ook nog eens vrijgesteld van belasting. Ze hadden de vrije hand in het aannemen en ontslaan van leraren, het toelaten of weigeren van leerlingen, en om het leerplan in te vullen hoe het hen het best uitkwam. In deze scholen werd de rol van minderheden geminimaliseerd of helemaal genegeerd en werden archaïsche opvattingen over wetenschappelijk racisme (eugenetica) en evolutie onderwezen. Door gebrek aan diversiteit kregen de leerlingen maar weinig andere perspectieven aangeboden.

Op deze scholen werden boeken gebruikt waarin slavernij gebagatelliseerd werd en soms zelfs verheerlijkt. Zo werden er vaak verhalen over “gelukkige slaven” gebruikt om slavernij te verdedigen en zouden de zogenaamde “barbaren uit Afrika” beschaving en het christelijke geloof zijn bijgebracht. Soms werden ze afgeschilderd als “immigranten uit Afrika”, alsof ze er zelf voor hadden gekozen naar Amerika te komen. Zo werd het beeld gecreëerd dat de trouwe slaven hun meesters dankbaar waren (of zouden moeten zijn) voor alles wat ze kregen. Ook zouden er zogenaamd duizenden zwarte Geconfedereerden zijn: slaven die aan de kant van de Confederatie meevochten. Als slaven zelfs bereid waren de Confederatie te verdedigen, dan kon de slavernij toch niet zo erg zijn?

school segregation racist white protesters anti-integration
Blank protest tegen gemengde scholen: “We want to keep our school white”, “All I want for Christmas is a clean white school”, “We won’t go to school with negroes”. Omstreeks de jaren 50.

Deze scholen waren vrij openlijk racistisch en omdat ze een religieuze basis hadden, kon de regering daar niets aan doen. Daarom werd uiteindelijk besloten om het op een andere manier te proberen: via de belastingvrijstelling. Zolang ze hun discriminerende beleid aanhielden, hadden ze geen recht op belastingvrijstelling. In reactie hierop pasten de meeste scholen hun beleid enigszins aan.

Waar in eerste instantie openlijk werd aangeprezen dat er geen zwarte leerlingen werden toegelaten, verschoof de nadruk nu naar familiewaarden. ‘Familiewaarden’ was weer een overduidelijk eufemistische term, die zonder al te racistisch te klinken indirect toch neerkwam op racisme. Maar het was genoeg voor de IRS (de Amerikaanse belastingdienst) om de belastingvrijstelling intact te laten.

Er is veel onderzoek gedaan naar de effecten van zowel gesegregeerde als geïntegreerde scholen. Over het algemeen komt daar uit dat gesegregeerde scholen een negatieve invloed hebben op studenten op zowel de korte als de lange termijn. Daarentegen hebben geïntegreerde scholen een positieve invloed. Geïntegreerde scholen dragen bij aan interraciale vriendschappen, acceptatie van culturele verschillen en vermindering van vooroordelen. Ook zorgt het ervoor dat studenten van alle etniciteiten, dus ook de blanke studenten, beter presteren op school. En op de lange termijn zorgt het, onder andere, voor meer maatschappelijke betrokkenheid. (Bron: “Integrated Schooling, Life Course Outcomes, and Social Cohesion in Multiethnic Democratic Societies”.)

De private christelijke scholen bestaan nog steeds. Ze zijn niet openlijk racistisch meer, maar de klassen zijn nog steeds opvallend homogeen. Met de benoeming van Betsy DeVos als minister van Onderwijs zie ik daar ook eerder verslechtering dan verbetering in komen.

Zie ook deel 1: De McLeod Plantation en deel 2: United Daughters of the Confederacy van deze serie.

Meer:

2 gedachtes over “Herschrijven van de geschiedenis

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s