Annihilation & The Underground Railroad

Annihilation book movie poster Jeff Vandermeer Natalie Portman Alex Garland
Annihilation boekcover (2014) en filmposter (2018) (IMDB)

Een van de slechtste boeken die ik vorig jaar heb gelezen is verfilmd. De eerste gedachte die bij me opkwam: in godsnaam, waarom?

Dit boek, Annihilation van Jeff Vandermeer, was een van de saaiste boeken die ik ooit heb gelezen. Dit soort dystopische verhalen is al ontelbare keren beter verteld, de karakters zijn ontzettend vlak, en de spanningsboog is niet-bestaand.

De hoofdrol, de rol van de biologe, heeft Natalie Portman op zich genomen. En ook Tessa Thompson (Westworld, Dear White People) en Oscar Isaac (Star Wars VII, Inside Llewyn Davis) hebben zich laten strikken voor een rol.

Ondanks deze acteurs heb ik absoluut geen behoefte om Annihilation te gaan zien. Het enige waar ik nieuwsgierig naar ben is of deze film het publiek gaat bekoren. Hij kwam in ieder geval al dusdanig slecht uit de testscreening, dat hij alleen in Amerika en China in de bioscoop zal worden gedraaid. Wereldwijd is de film vanaf 12 maart op Netflix te vinden. (Voor meer over de film, zie: Alex Garland on the Surreal Originality of ‘Annihilation’, Book Changes, and Netflix Distribution)

[Zie ook: Boeken gelezen in 2017]

The Underground Railroad

Sophy Hollington Underground Railroad Colson Whitehead
The Underground Railroad, illustratie Sophy Hollington

Waar ik echter wél naar uitkijk, is de verfilming van een boek dat ik nét uit heb: ‘The Underground Railroad’ van Colson Whitehead. Niemand minder dan de regisseur van Oscar-winnaar ‘Moonlight’ gaat deze taak op zich nemen.

[Zie ook: ‘Moonlight’ director Barry Jenkins to write, direct ‘Underground Railroad’ series at Amazon]

‘The Underground Railroad’ een alternate history, waarin eigenlijk de enige fictie is dat de “underground railroad” in het boek een daadwerkelijke, fysieke spoorweg is. Verder is het boek op historische feiten gebaseerd, die misschien op andere tijdstippen en op andere plekken plaats hebben gevonden, maar wel degelijk echt zijn gebeurd.

In het echt was de benaming “ondergrondse spoorweg” een metafoor voor het clandestiene ontsnappingsnetwerk. Het was een netwerk van geheime routes en onderduikadressen, gerund door activisten, sympathisanten van het abolitionisme en bevrijde slaven. Via dit netwerk zijn in de negentiende eeuw wel 100.000 slaven ontsnapt. Ook in het boek doet de hoofdpersoon een ontsnappingspoging via de ondergrondse spoorweg.

Colson Whitehead heeft zijn verhaal onder andere gebaseerd op interviews met mensen die slavernij aan den lijve hebben ondervonden. Deze interviews werden in de jaren ’30 van de twintigste eeuw afgenomen door werkloze schrijvers die er door de ‘Federal Writers’ Project’ op uit werden gestuurd. In meer dan 2300 verhalen zijn de ervaringen van voormalig slaven vastgelegd. Deze verhalen zijn gebundeld in 17 volumes, genaamd “Slave Narratives: A Folk History of Slavery in the United States from Interviews with Former Slaves“.

Een van de dingen die ik erg goed vind aan dit boek, is dat er heel veel aspecten van de slavernij en de mishandeling van tot slaaf gemaakten worden belicht. Er zit een stuk in over de oma van de hoofdpersoon, die wordt ontvoerd uit Afrika en wordt verkocht in Amerika. De hoofdpersoon zelf, Cora, wordt op een plantage geboren en de gruwelijkheden die zij op die plantage meemaakt worden vrij gedetailleerd beschreven. De angst die de slaven wordt ingeboezemd, hoe ze klein worden gehouden door hun meesters, de onderlinge relaties en hiërarchie tussen de slaven.

Maar ook het leven buiten de plantage: wat gebeurt er met gevluchte slaven en met bevrijde slaven? Wat betekent vrijheid voor deze mensen? In de decennia voorafgaand aan de Amerikaanse Burgeroorlog gold er een regel dat gevluchte slaven uitgeleverd moesten worden door de ‘vrije staten’. Er waren slavenjagers, die gevluchte slaven opspoorden en terugbrachten naar de plantages. Deze slavenjagers ontvoerden regelmatig ook bevrijde slaven en verkochten ze op slavenveilingen. Ook Cora wordt achterna gezeten door zo’n slavenvanger.

caution colored people slave catchers runaway slave patrol badge
Links: een poster om zwarte mensen te waarschuwen voor kidnappers en slavenvangers (1851). Rechts: een insigne van een slavenvanger (1859).

En ook dingen als het Tuskegee syfilisonderzoek (waarbij nietsvermoedende zwarte mannen werden besmet met syfilis), de sterilisatie van zwarte vrouwen om de groei van de zwarte bevolking in te perken, hoe de blanke bevolking de ondergeschiktheid van zwarten probeert te rechtvaardigen en rationaliseren, en zelfs de voorgeschiedenis en het perspectief van de slavenvanger komen voorbij. Je krijgt meer verhalen dan je verwacht van een roman van ongeveer 300 pagina’s.

Tot zover de lovende kritiek. Hoewel er zeer gruwelijke dingen aan bod komen, is het boek met weinig emotie geschreven. De schrijfstijl is zelfs klinisch te noemen. In dit opzicht is The Underground Railroad te vergelijken met Annihilation. De personages zijn vlak, emotieloos en moeilijk te onthouden.

Persoonlijk vind ik dat een groot gebrek. Je bouwt nagenoeg geen band op met de hoofdpersoon en al helemaal niet met de overige personages. Als er een belangrijke persoon overlijdt, wordt daar in het boek eigenlijk niets mee gedaan en vergeet je die persoon al snel.

Waar ik me ook mateloos aan ergerde, was dat sommige zinnen erg gekunsteld zijn geschreven. Daardoor heb ik meerdere keren een zin voor een tweede keer moeten lezen, om erachter te komen over wie het nu precies ging. Daarnaast zit er geen consistente vaart in het boek. Er worden abrupte sprongen gemaakt naar andere personen en andere tijdstippen, waardoor je regelmatig de rode draad kwijtraakt.

Het is jammer dat zo’n belangrijk verhaal niet beter uitgevoerd is. En dat is deel van mijn enthousiasme over de verfilming van dit boek: de hoop dat het verhaal recht aangedaan wordt.

Colson Whitehead The Underground Railroad book cover
Colson Whitehead – The Underground Railroad (2016) boekcover

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s