Woning aan de Tuyll van Serooskerkenweg. Interieur van 'hoogst moderne' woningen van de firma Reijnhoudt, kamer en suite, architect Jac. Bot. Nederland, Amsterdam Zuid, 1930. Fotograaf onbekend

Jaren 30 maar dan nieuw

Altijd als er meerdere huizen te koop staan in een straat, vraag ik me af of er iets mis is met die straat. Is er overlast van het een of het ander? Is er iets mis met de huizen? Wellicht een bouwkundig defect dat zich na x jaren openbaart en de bewoners massaal doet besluiten weg te verhuizen? Zijn het misschien allemaal bevriende gezinnen die gezamenlijk naar een andere straat verhuizen?

Zo staan er ergens in Nederland vijf gloednieuwe villa’s te koop, midden in een nieuwbouwwijk. Een zesde is afgelopen augustus verkocht.

Villa's, anno 2007-2008
Villa’s, anno 2007-2008

De meeste van deze huizen staan al langer dan een half jaar te koop. Helaas laat Funda niet zien hoe lang precies, maar voor een van de woningverkopers is het al reden geweest om wat in prijs te zakken.

Hoe kan het dat deze villa’s massaal in de verkoop worden gedaan? Is er iets mis met deze huizen? Ze zijn pas een kleine 10 jaar oud. Volgens de advertenties is er ‘veel aandacht geschonken aan de architectuur’, zijn de woningen ‘hoogwaardig afgewerkt’ met ‘hoogwaardige bouwmaterialen en oog voor detail’ en vanzelfsprekend zijn ze allen voorzien van energielabel A en vloerverwarming. Woningen in het duurdere segment worden in het algemeen wat minder snel verkocht dan de huizen die wat minder kosten, maar dan nog blijft de vraagt waarom er een heel rijtje te koop staat.

Wat is er mis met deze huizen?

Nu heb ik niet zo’n zin om hier echt diepgravend onderzoek naar te gaan doen, maar waar ik wel zin in heb is deze huizen eens flink af te kraken. Geheel op basis van mijn goed onderbouwde persoonlijke smaak, aangevuld met mijn (bescheiden) architectuurkennis.

Het antwoord op de vraag of er iets mis is met deze huizen is in mijn optiek natuurlijk ‘ja’. Hoewel ik enigszins waardering kan opbrengen voor de moderne interpretatie van de jaren 30-stijl (ook wel neo-jarendertigstijl of neo-traditionalisme genoemd), wringt er toch wat. Het lijkt erop dat alleen de uiterlijke vorm van jaren 30-huizen als uitganspunt wordt genomen en ik vind het zeer jammer dat de stijl niet ook in indeling en in details is doorgevoerd.

Laten we beginnen met een slecht huis.

[Disclaimer: alle opgenoemde flaterpunten zijn niet zozeer gebaseerd op de waarheid als wel op mijn persoonlijke mening en ik gebruik ze om te illustreren hoe een echt jaren 30-huis eruit zou horen te zien.]

Het Slechte Huis

Villa anno 2008
Villa anno 2008

De begane grond heeft een bizarre open indeling, waarbij je zowel de voordeur open kunt zien, horen en waarschijnlijk voelen gaan vanuit de woonkamer (Flater #1, want échte jaren 30-huizen kenmerken zich door vestibules of toch in ieder geval een afgesloten hal), als plusminus 2 kilometer afstand af moet leggen – plus 5 traptreden moet beklimmen – om daadwerkelijk in de woonkamer te geraken (Flater #2: een praktische indeling en efficiëntie is juist belangrijk).

De woonkamer ligt hoger dan de hal/open keuken/eethoek (Flater #3, want kamers en suite zijn helemaal jaren 30. Open concept is a big no no). Meestal vind ik halve verdiepingen wel charmant, maar in dit geval is het gewoon vreemd.

Midden in de woonkamer bevindt zich de open trap naar de volgende verdieping en dan ook nog eens vlak naast die opening naar de gang! Warmteverlies! (Flater #4: van oudsher wordt de trap in de gang geplaatst om warmteverlies vanuit de woonkamer te voorkomen. Moderne huizen zijn beter geïsoleerd, waardoor dit probleem minder van belang is, maar dan nog heb je het probleem van geluidsoverlast uit de woonkamer.)

Op de overloop kan je lekker rustig gaan zitten werken en toch contact houden met de woonkamer. Het geluid van de tv zal vast lekker galmen en dus goed hoorbaar zijn op de vide. Gezellig!

En een open badkamer in de ‘slaapkamer/master bedroom’! Wat ik niet snap is waar de bewoners van de andere twee slaapkamers heen moeten voor een bad. Wat ik nog minder snap is waarom je geen tv kunt kijken vanuit bad. (Gemiste kans!) Maar wat ik eigenlijk nog het allerminst snap is waarom je een open badkamer zou nemen (Flater #5, gewoon sowieso).

plattegrondjes

Gigantische open ruimtes, open keuken, open badkamer… Ik begin nu een patroon te herkennen. Als ik het goed begrijp is er zelfs een vide vanaf de bovenste verdieping helemaal naar de begane grond (aan de linkerzijde naast de trap). Waarvoor dient dit? Als geluidskoker, om vanuit de gang naar helemaal bovenin te kunnen roepen dat het eten klaar staat? Of als soort van schoorsteen, om overtollige warmte van de begane vloer af te voeren? Ik weet het niet.

“De unieke indeling en de warme kleuren van het interieur zorgen voor een sfeervol geheel”, alsdus de advertentie. Um? Alles is wit, zwart en greige?

Conclusie: De indeling van de woning is zo ongeveer precies het tegenovergestelde van hoe de binnenkant van een echt jaren 30-huis eruit ziet. Details als glas-in-lood, paneeldeuren, lambrisering, tegeltjes of granito zijn nergens te bekennen (Flater #6: waar is de sfeer?). Maar ook aan de buitenkant missen er dingen. Het is helemaal niet duidelijk wat de voorkant van de woning is en waar de voordeur zich bevindt (ik dacht dus dat de koepel aan de achterkant was) en dat terwijl er bij echte jaren 30-huizen juist zoveel nadruk ligt op de entree (Flater #7).

Aan de buitenkant hebben we het spitsboogdak met aan de achterzijde, pardon, voorzijde een soort halve koepel. De ramen hebben wat willekeurigs, wat op zich wel mag in deze stijl, maar de gigantische langwerpige raampartijen onder de koepel zijn gewoon too much. Een enkele had wel gekund, bij de trap, maar aangezien de trap zich niet bij een muur bevindt had dit niet eens gekund.

De “tuin” is een kale betontegelvlakte (‘onderhoudsvrij’ noemt men dat geloof ik. Ik noem het Flater #8). De gezelligheid mist van binnen en van buiten en hoe langer ik naar dit huis kijk, hoe minder ik het begrijp.

Toegegeven, in de advertentie staat niet letterlijk dat een neo-jarendertigstijl is toegepast, maar wel: “Bij de bouw is veel aandacht geschonken aan de architectuur, de woning is specifiek op de locatie afgestemd” en aangezien er veel neo-traditionele woningen in de straat staan, lijkt me dat op hetzelfde neer te komen.

Over de straat gesproken…

Wat is er mis met deze straat?

Alle villa’s in de straat zijn anders en hoewel er geveinsd wordt dat de inspiratie uit de jaren 30 komt, zijn de villa’s te verschillend van elkaar om een samenhangend geheel te vormen. De kracht van de jaren 30-stijl is juist harmonie. De perfecte mix tussen het stedenbouwkundige programma, de samenhang en de positionering van woonhuizen in een wijk.

Je zou verwachten dat villa’s als deze aan een brede, lommerrijke laan zouden liggen, met grote groene achtertuinen. Niets is minder waar. De straat voelt krap en benauwend aan. Veelal zijn de huizen afgebakend met hoge heggen, schuttingen of muren van keikooien (ook wel schanskorven geheten), wat een vrij onwelkom gevoel creëert.

Een beschrijving die ik recentelijk tegenkwam op VersBeton somt deze straat perfect op: “op elkaar gepakte, maar toch krampachtig vrijstaande woningen”.

Om niet alleen maar negatief te doen zal ik ook nog een ander huis uit het rijtje uitlichten: eentje die het beter heeft begrepen. Toevallig zijn het voorgaande huis en dit huis beide boven de miljoen euro, dus des te eerlijker is de vergelijking.

Het Goede Huis

Villa anno 2007
Villa anno 2007

Het eerste wat me opvalt aan deze woning: de voordeur is gemakkelijk te vinden en wordt geaccentueerd door een zijgevel met een charmant ovalen raampje. De voordeur zelf heeft een lichte ronding – niet de kenmerkende halve cirkel, maar het is een benadering. De open voortuin zorgt er ook voor dat het huis in alle glorie te aanschouwen is.

Het tweede wat me opvalt: DICHTE KEUKEN. Halleluja! Zoals je wellicht in mijn vorige artikel, De val van de keukenmuur, hebt gelezen, is dit voor mij een dealbreker. Natuurlijk hebben alle andere villa’s een open keuken. Persoonlijk vind ik dat stom en daar heb ik dan ook uitgebreid over geschreven in bovengenoemd artikel. Maar nu vind ik het extra stom, omdat het woningen zijn die geïnspireerd zouden moeten zijn door architectuur uit de jaren 30. En open keukens zijn niet jarendertigverantwoord.

De Hooge Donck 39 plattegrondje en foto's

Dus wat een verademing dat deze woning een dichte keuken heeft. En dan ook nog een kamer en suite én een erker! Dit begint er op te lijken! Persoonlijk had ik nog een extra set en-suitedeuren geplaatst om de eethoek af te kunnen scheiden van de woonkamer. In mijn mening zijn en-suitedeuren altijd een goed idee. Je kan er een ruimte naar wens groter of kleiner maken! Schuifdeuren schuif je een muur in, dus je verliest ook geen ruimte aan een openstaande deur. Plaats inbouwkasten aan weerszijden van de deuren en het hebt extra bergruimte. What’s not to love? Maar goed, we dwalen af.

De Hooge Donck 39 plattegrond en foto's 2e verdieping

De trap naar de eerste verdieping is een beetje te veel van het goede met dat bordes. Nu moet je onnodig veel afstand afleggen en dat is een tikkie onpraktisch.

De inbouwkasten zijn daarentegen wel weer helemaal goed. Ook een opluchting om te zien dat de badkamer van de master bedroom, die hier trouwens gewoon lekker normaal ‘slaapkamer 1’ heet, te bereiken is via een af te sluiten deur.

Verder beschikt de tuin over een terras van normale proportie, waar zelfs bakstenen zijn gebruikt voor de afwerking. Dat zijn die kleine details waaruit blijkt dat er over is nagedacht. De rest van de tuin is groen en dat is gewoon goed. Jaren 30-wijken kenmerken zich door veel groen, dus dat aspect van de stijl wordt geëerd.

Echte jaren 30 huizen

Ter referentie heb ik wat vrijstaande woningen uit de jaren 30 bij elkaar gezocht.

Leidschendam, 1931, Naaldwijk, 1933, Werkendam, 1934, Monster, 1931, Ridderkerk, 1938, Voorschoten, 1939 (Bron: Funda)
Leidschendam, 1931, Naaldwijk, 1933, Werkendam, 1934, Monster, 1931, Ridderkerk, 1938, Voorschoten, 1939 (Bron: Funda)

De jaren 30-architectuur is een gebalanceerde mix van stijlen en leent uit stromingen als art deco, jugendstil en de Amsterdamse School. De stijl kenmerkt zich door steile daken en overstekende dakspanten, trasramen (een rand aan de onderkant in afwijkende baksteenkleur en/of -patroon), erkers, luifels, een portico of een stoepje bij de voordeur, hier en daar ronde vormen (meestal boven de voordeur), bijzonder metselwerk als afwerking boven deuren en ramen en natuurlijk glas-in-lood.

Spantraam, voordeur met ronde bovenkant en stoep, bijzondere entree, luifel, erker.

In het interieur zijn er vestibules, tegellambrisering, granito vloeren, kamers en suite, paneeldeuren, nisjes, nog meer glas in lood en andere details in afwerking aanwezig.

En-suitedeuren met glas-in-lood, inbouwkast, paneeldeuren, wandtegels en geblokte vloertegels, voordeur met een ronde bovenkant, parket met afwerking, granitovloer.

Kunnen neo-traditionele huizen tippen aan de echte jaren 30-huizen? Nee, maar ik denk dat we er maar genoegen mee moeten nemen.

Zolang nieuwe woningen in massaproductie worden gemaakt en er geen tijd of moeite wordt genomen om speciale details aan te brengen, gaan de nieuwe huizen nooit hetzelfde gevoel van kwaliteit en ambacht uitstralen. Ook de hedendaagse voorkeur voor het open concept en strak en modern kan niet hetzelfde knusse effect van een echte jaren 30-woning met veel kamers en gezellige hoekjes creëren. Juist die tegellambrisering, de paneeldeuren en het glas-in-lood, die je in de moderne huizen niet terugziet, geeft een bepaalde aankleding aan het huis. Dat is denk ik het grootste verschil: een echt jaren 30-huis is al gezellig nog voor het daadwerkelijk ingericht is.

[Uit respect voor de bewoners is de inhoud van dit artikel is aangepast om informatie te anonimiseren en zijn enkele foto’s verwijderd.]


Meer lezen:

Waarom het jaren-dertighuis zo geliefd is (Artikel van NRC over populariteit van de jaren 30-stijl bij huizen)

McMansionHell (mijn leerbron en inspiratie in het afzeiken van moderne huizen)

 

Een gedachte over “Jaren 30 maar dan nieuw

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s