Glas-in-lood Voetjesstraat 15B

De ‘restauratie’ van een oud huis

Een van mijn hobby’s, zoals je inmiddels vast wel weet, is Funda afstruinen. Specifieker nog is het mijn hobby om naar oude huizen die (grotendeels) in originele staat zijn gebleven te zoeken. Oude huizen, het liefst van tussen 1900 en 1960, waar niets aan veranderd is sinds de bouw. Een beetje verval mag best, als er maar zo min mogelijk gemoderniseerd is. Mijn favorieten zijn de compleet intacte en volledig ouderwets ingerichte tijdcapsules, maar zulke juweeltjes kom je helaas niet heel vaak tegen.

Ik heb hier, om uiting te geven aan mijn passie, zelfs een Tumblr-pagina aan gewijd: Historische huizen in Rotterdam-Zuid. Deels omdat ik het leuk vind om dit te delen met eventuele andere geïnteresseerden, maar deels ook omdat dit soort woningen uiteindelijk toch gemoderniseerd moeten worden en waarschijnlijk niet altijd met oog voor historische details.

Ik heb op die Tumblr-pagina voor huizen in Rotterdam-Zuid gekozen, omdat ik er zelf woon. En omdat ik mezelf een beetje moet beschermen en niet élk huis op Funda moet willen bekijken. Wat ook meespeelt (en dat is iets waar ik later achter kwam) is dat de wijken in Rotterdam-Zuid eigenlijk allemaal een interessante geschiedenis hebben en dat die geschiedenis terug te zien is in de huizen, als je maar weet waar je moet kijken.

Het zijn meestal geen statige herenpanden of landhuizen gelegen in het groen – al heb je die zeker óók – maar dat betekent niet dat ze niet interessant zijn. Juist die normale woningen, de huizen die gebouwd werden om te verhuren aan arbeiders die gehuisvest moesten worden in de buurt van hun werk, de eerste generaties massaproductie huizen en appartementen die allemaal van dezelfde keuken en (later) badkamer werden voorzien, in een tijdperk dat er nog geen geld was om je hele woning een make-over te geven wanneer je daar maar zin in had – juist die huizen zijn zo interessant. Als ze nog intact zijn dan.

Tijdcapsule uit 1935

Stiekem is het mijn droom om al deze huizen te redden en in ere te herstellen. Maar ja, bij gebrek aan geld en vakmanschap blijft het bij dromen. In gedachten voer ik reparaties uit, kies ik verfkleuren, maak ik moderniseringen van de vorige bewoners ongedaan…

En laatst heb ik heel, héél even met het idee gespeeld om de stap te wagen.

Deur van hal naar gang met glas-in-loodraampjes en bakelieten deurklink en wandtegels in de hal. Voetjesstraat 15b, Rotterdam
Deur van hal naar gang met glas-in-loodraampjes en bakelieten deurklink en wandtegels in de hal. Voetjesstraat 15b, Rotterdam

Toevallig kwam ik vlak na het schrijven van mijn vorige artikel, Jaren 30 maar dan nieuw, een redelijk onaangeraakte woning uit 1935 tegen. Jammer genoeg niet helemaal intact en niet met een gehele, oubollige inboedel er nog in (zoals wel het geval was in dit pareltje in Oud-Ijsselmonde!), maar het appartement van 50 vierkante meter is wel grotendeels in originele staat. Dat betekent: voorkamer, tussenkamer, achterkamer, hoge plafonds, glas-in-lood, paneeldeuren, inbouwkasten.

En het betekent ook: geen badkamer, want die werden nog niet standaard ingebouwd in 1935. (Een aparte badkamer in nieuwbouwhuizen werd pas in 1965 verplicht!)

Foto vanuit de achterkamer/woonkamer met marmeren haard, paneeldeur en inbouwkasten. Zicht op de tussenkamer en voorkamer. Rechts het toilet met wederom de originele wandtegels.
Foto vanuit de achterkamer/woonkamer met marmeren haard, paneeldeur en inbouwkasten. Zicht op de tussenkamer en voorkamer. Rechts het toilet met wederom de originele wandtegels. (Foto’s van Funda)

Maar toen ik er tijdens een Open Huis binnenliep, werd ik toch een beetje overweldigd door zowel 1) de vele andere geïnteresseerden, 2) hoe klein het appartement aanvoelde (vooral met al die andere geïnteresseerden erin), 3) de geur van de keuken, 4) de staat van de keuken, alsook 5) de staat van het appartement erboven en appartementen ernaast. Op de foto’s is te zien dat de staat van de woning niet heel goed is, maar in het echt viel het toch nog een beetje tegen.

Had ik al trouwens al gezegd dat ik compleet geen ervaring met renovaties heb?

De keuken met toegang tot de tuin, glas-in-lood-bovenraampjes en helaas niet meer het originele keukenblok. Rechts: zicht vanuit de keuken op de gang.
De keuken met toegang tot de tuin, glas-in-lood-bovenraampjes en helaas niet meer het originele keukenblok. Rechts: zicht vanuit de keuken op de gang. (Foto’s van Funda)

Naar watvoor keuken er in eerste instantie in heeft gezeten kan ik alleen maar raden. (Als iemand het me kan vertellen: graag!) Het is nog te vroeg voor de Piet Zwart Bruynzeelkeuken, die in 1937 werd ontworpen en vooral na de Tweede Wereldoorlog veelvuldig werd toegepast. Ik kan alleen afgaan op andere keukens en wasbakken die ik op Funda voorbij heb zien komen.

Een overduidelijk terugkerend element is de granito wasbak. En granito past helemaal in de jaren-dertigwoning, dus het zal me niets verbazen als zich een dergelijke wasbak (met alleen een koudwaterkraan) in het kleine keukentje van het appartement heeft bevonden.

Randweg 70, 1927; Van Aerssenlaan 23, 1937; Boergoensevliet 6, 1931
Randweg 70, 1927; Van Aerssenlaan 23, 1937; Boergoensevliet 6, 1931

Tarwewijk

Het huis bevindt zich midden in de Tarwewijk, in de Voetjesstraat. Na de uitgraving van de Maashaven tussen 1898 en 1905 (waarbij van Katendrecht een schiereiland werd gemaakt) moesten er voor de arbeiders in de haven voorzieningen worden getroffen. In de erop volgende 30 jaar werd de Tarwewijk aangelegd. De wijk dankt haar naam aan het onderwerp van bedrijvigheid in de haven: graan. Langs de kade stonden de graansilo’s en iets verder ‘landinwaarts’ werden de arbeidershuizen gebouwd.

Tot aan de jaren zeventig was het een nette arbeidersbuurt, maar daarna is de wijk door verschillende factoren verloedert. Een van deze factoren was dat een groot deel van de middenklasse wegverhuisde naar de in de jaren vijftig gebouwde flats in Pendrecht, die toen als bijzonder luxueus werden gezien. De compacte portiekwoningen werden ingeruild voor ruimere flatappartementen. (Pendrecht heeft later zelf ook zo’n vlucht meegemaakt, toen de kinderen die er opgroeiden nog weer grotere woningen wilden.)

Ik vind het fascinerend om te bedenken hoe de eerste bewoners in 1935 het gloednieuwe appartement in zullen zijn getrokken. De woning moet prachtig zijn geweest: glas-in-lood in de bovenramen en voordeur en haldeur, de lichtgele en donkerrode wandtegels in de hal, de keuken en het toilet, de rood marmeren haarden in de voor- en achterkamer, de wastafel met marmeren achterwand in de tussenkamer. Een granito stoepje voor de deur – een eigen voordeur was misschien ook wel een luxe! – en wellicht die granito wasbak in de keuken.

En dat er gezinnen met wie weet hoeveel kinderen in dit appartement hebben gewoond, terwijl we nu 50 vierkante meter al bijna te klein vinden voor één persoon!

Huizen werden in deze tijd met hoogwaardige materialen gebouwd. Des te triester is het om te zien dat de glas-in-loodramen in houten kozijnen vervangen worden door dubbelglas in zielloze kunststof kozijnen. Karakteristieke voordeuren van massief hout worden vervangen door kitscherige kunststof designs. Ik begrijp wel waarom het gebeurt, maar ik zou het liever anders zien.

Theoretisch restaurateur

Toen de teleurstellende realiteit dat een restauratie toch wel heel veel werk is een beetje was bezonken, diende zich een idee aan, een oplossing om mijn droom enigszins werkelijkheid te laten worden. Wat als ik het appartement op papier restaureer? Zo kan ik uiting geven aan mijn renoveerfantasieën, zonder dat er gereedschap of geld bij komt kijken.

Ik besloot het appartement digitaal na te bouwen in SketchUp en me daar helemaal uit te leven.

Model van Voetjesstraat 15B, Rotterdam, in SketchUp
Model van Voetjesstraat 15B, Rotterdam, in SketchUp

Ik zal niet pretenderen dat ik na een paar tutorials en dit ene project al alle kneepjes onder de knie heb (al heb ik vroeger wel veel huizen gebouwd in The Sims, dus je zou kunnen zeggen dat ik een zekere basis heb). Het bleek ook nog vrij pittig om side by sides te doen met de originele foto’s en het model, maar bovenstaande afbeelding is een indicatie van hoe ik me heb uitgeleefd.

Voor de keuken zou ik proberen zo veel mogelijk terug te gaan naar wat de originele keuken ongeveer moet zijn geweest. Hoewel de Piet Zwart Bruynzeelkeuken van ietsje later is, is het design zo tijdloos dat ik het een geschikte kandidaat vind. Kwaliteit speelt ook een rol, maar het belangrijkst is dat de keuken compact, functioneel en klassiek blijft. En liefst met granito aanrecht!

Keukeninspiratie van Pinterest
Keukeninspiratie van Pinterest

Dan de kwestie van de ontbrekende badkamer. Oorspronkelijk had het huis slechts 2 koudwaterkranen, eentje in de keuken en eentje in de tussenkamer. In de tussenkamer is alleen nog de marmeren plaat en de spiegel het bewijs dat er een wasbak moet hebben gezeten. Het ligt voor de hand om de badkamer in de tussenkamer te plaatsen, al is een andere (regelmatig gekozen) optie een douche in de gangkast naast het toilet te bouwen.

De gangkastdouche heeft echter niet mijn voorkeur en in mijn wereld gaan we een badkamertje bouwen in de tussenkamer. En daar kan wel wat fantasie bij komen kijken.

Hoe werd er in de jaren dertig gebadderd? In de tobbe! Een moderne interpretatie van een tobbe zou een leuke knipoog naar de geschiedenis kunnen zijn.

Bronnen: Pinterest en Collectie SPAARNESTAD PHOTO/Walter Blum
De tobbe. (Bronnen: Pinterest en Collectie SPAARNESTAD PHOTO/Walter Blum)

Ik vind het altijd zo jammer als oude huizen compleet worden gestript en van binnen helemaal strak en modern worden ingericht. Koop dan een nieuwer huis! Er zijn zoveel creatieve moderne interpretaties te bedenken om een oud huis van binnen up to date te brengen en tegelijkertijd de stijl van het huis en de tijdsgeest te eren. En is dat niet veel leuker?

Ook kan het handig zijn om jezelf enigszins in keuze te beperken door bewust voor een stijl te kiezen die bij het tijdperk past. Er is tegenwoordig uit zoveel stijlen en materialen te kiezen. Mocht je last hebben van vergelijkbare keuzestress, neem dan het bouwjaar als leidraad!


Dit is deel 1 in een voorgenomen serie over het renoveren van oude huizen. Ik heb hier nog veel meer meningen over, dus wordt wellicht vervolgd. Ook lijkt het me leuk om uit elke wijk in Rotterdam-Zuid een huis te pikken om op deze manier te behandelen. Stay tuned!

Een gedachte over “De ‘restauratie’ van een oud huis

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s